Każde miejsce w Toskanii nasycone jest historią i sztuką, to jednocześnie zachwycające pejzaże zdobione wspaniałymi plażami i wzgórzami, choćby wspomnieć tu morze z Archipelagiem Toskańskim, Parkiem Morskim z mianem największego w Europie i uzdrowiska od Montecatini po Saturnię przez Bagno Vignoni, pradawne miejsca leczenia i obecnie nowoczesnych centrów odnowy biologicznej. Malownicze średniowieczne osiedla i wspaniałe renesansowe miasta, regionalne specjalności i doskonałe renomowane wina. Czy to za mało?
AREZZO
Pośród wzgórz wschodniej Toskanii, z najstarszym rodowodem, Arezzo było na początku ważnym miastem etruskim, następnie rzymskim, a jeszcze później, w czasach Medyceuszy, stało się najlepiej ufortyfikowanym miastem renesansowym. Piazza Grande jest żywym świadectwem minionych wieków, które nie zdołały naruszyć jego subtelnego uroku: średniowieczne wieże i pałacyki, gotycka katedra Santa Maria della Pieve, arkady Vasariego ograniczają szeroką przestrzeń, która w każdą przedostatnią sobotę czerwca i w każdą pierwszą niedzielę września staje się sugestywną scenerią Karuzeli Saracena, znakomitej rekonstrukcji historycznej podkreślonej zachowaniem oryginalnych kostiumów, barwnymi pochodami statystów i przemarszem sztandarowych z chorągwiami, i uwydatnionej efektownym turniejem rycerskim.
Spośród wakacyjnych tras sugerujemy prześledzenie ścieżek i dzieł Piero della Francesca, autora wspaniałych malowideł przesyconych metafizycznym urokiem, podstawowych dzieł sztuki dla rozwoju renesansu; pomiędzy Arezzo (Bazylika św. Franciszka i Katedra), Monterchi (Madonna del Parto w małym muzeum) i Sansepolcro, rodzinną miejscowością malarza (Muzeum Miejskie i Dom Artysty), proponujemy odwiedzenie miejsc upamiętniających świętego Franciszka, który z Asyżu przeniósł się do La Verna. Pośród bujnej przyrody (znajdujecie się w obszarze Parku Narodowego Foreste Casentinesi) dojeżdża się do Chiusi della Verna, aby wspiąć się na Monte Sacro; tu znajduje się erem Świętego, w naturalnej scenerii emanującej intensywnym duchowym klimatem.
Przepiękna Florencja, jedno z najpiękniejszych miast Włoch i całego świata, jak wielkie muzeum pod gołym niebem zawiera w sobie ogromną część historii sztuki i kultury włoskiej. Tutaj żył Dante, tu rządzili Medyceusze, którzy przy udziale Kosmy i Wawrzyńca doprowadzili Republikę zwaną również Signoria do maksymalnej świetności, tu była kolebka Renesansu, który zrewolucjonizował wiek sztuki (dzięki takim mistrzom jak Brunelleschi, Donatello i Masaccio) i zainspirował wielkiego Rafaela, Michała Anioła i Leonarda, który wraz z Vasarim zainicjował Manieryzm. To wszystko odnajdujemy wśród średniowiecznych uliczek i renesansowych placów, wśród muzeów obfitujących w dzieła sztuki największych artystów, wśród kościołów, klasztorów oraz konwentów wypełnionych arcydziełami sztuki i atmosferą pobożności, wśród murów pałaców o surowym wyglądzie; własności bankierów i kupców. To też znakomite dziedzictwo pracowitego i pełnego życia ludu florenckiego zapełniającego niegdyś uliczki najróżniejszymi rzemiosłami, między innymi tkactwem z wełny i jedwabiu, szyciem ubrań, wyprawianiem skóry, wyrobem mebli i biżuterii ze złota i cennych kamieni, itd.;umiejętności przechodziły z pokolenia na pokolenie i dzisiaj do któregoś z nich należą warsztaty i butiki przy eleganckich ulicach centrum.
Florencja, ten bezcenny klejnot Doliny Arno, trwa godnie w oprawie wspaniałych wzgórz, gdzie o kwadrans drogi od miasta oczekują na Was Fiesole, Chianti, medycejskie wille i Ścieżki wina zapraszające do degustacji cennych marek win i zakosztowania smaku tradycji gastronomicznej...
Maremmę czynią tak niezwykle unikalną jej atmosfera i pejzaże: czarujący urok prowincji i piaszczyste ławice odznaczone przed wielu laty Europejską Błękitną Flagą, zachwycająco czyste morze i doskonała jakość oferowanych usług to idealne warunki dla spędzenia wakacji w plenerze, wśród nowoczesnych i modnych w wymiarze światowym miast takich jak Follonica i Punta Ala, wśród sosnowych lasów Roccamare i antycznego grodu morskiego Castiglione della Pescaia lub na trakcie zwanym Costa d’Argento, który swoją nazwę zawdzięcza iskrzącej się naturze piasków przepięknych Tomboli di Orbetello, Giannella i Feniglia, lub w pobliżu zachwycającego Capalbio.
Aby dotknąć rzeczywistości Etrusków, należy udać się do Roselle (Parku Archeologicznego) i wielkiej nekropolii Vetulonia, po czym zjechać do Tumulo di Poggio Pelliccia, monumentalnego arystokratycznego grobu i dotrzeć aż do jeziora Accisa, położonego wśród źródeł wód mineralnych, osiedli i grobów pochodzących z VI wieku p. n. e.
Warto odwiedzić miasto Grosseto z potężnymi murami medycejskimi prawie zupełnie nienaruszonymi, po których można spacerować, i z pomnikiem Leopolda II Lotaryńskiego, Wielkiego Księcia szczególnie ukochanego przez mieszkańców Maremmy za przeprowadzenie prac melioracyjnych na początku XIX wieku, które uczyniły z Maremmy ziemię żyzną i kwitnącą.
Do Parku Przyrodniczego Maremmy można dotrzeć z Alberese lub z Talamone: przemierzając górskie ścieżki pieszo lub na rowerze górskim, można dotrzeć do słynnych koni z Maremmy, po drodze przyjrzeć się gatunkom rzadkich już roślin, ucieszyć wzrok widokiem nieskażonych wydm, wspiąć się na wzniesienia, aby móc ujrzeć zachwycającą scenerię wysp Archipelagu, wysp Giglio, Montecristo i Elby, a w kierunku południowym przepięknej Cala di Forno, Argentario z piaszczystymi ławicami oddzielającymi lagunę Orbetello, i w końcu odkryć poruszające wyobraźnię ruiny Opactwa San Rabano.
Największa z siedmiu wysp Archipelagu Toskańskiego, Elba to bogactwo niezwykłych pejzaży: wzgórza pokryte gęstą śródziemnomorską makią, fascynujące intensywną zielenią kasztanowe i dębowe lasy delikatnie zbiegające aż do piaszczystych ławic połyskujących minerałami w zaskakująco nieoczekiwanych kolorach (kamyki turkusowe, czerwone i czarne) i do białych piasków plaż, albo skały wystające jak półki nad taflą morza, z których ma się ochotę skoczyć w krystaliczną morską toń mieniącą się tysiącami odcieni błękitu.
Zamieszkała przez Etrusków, później przez Rzymian, była ceniona za kopalnie bogate w żelazo i minerały, za wina, Pliniusz nazwał ją Insula vini ferax (wyspa pełna win), za łagodny klimat i za termy. Mijające wieki nawet w najmniejszym stopniu nie odjęły Elbie jej czaru, pozostaje fascynująca swoimi średniowiecznymi osiedlami, renesansowymi i hiszpańskimi fortami wpisanymi w pejzaże wzgórz i wybrzeża oraz napoleońskimi willami. Marina di Campo, Marciana Marina, Portoferraio, Porto Azzurro, Capoliveri, Rio Marina, Rio Elba i Marciana to wioski, które przerywają linię 150 kilometrów czarującego wybrzeża Elby, wytyczanego przez spokojne zatoczki, dzikie skały i przez piaszczyste plaże idealne na planowanie całodziennego relaksu; a gdy pojawia się bryza, można wypłynąć żaglówką lub na desce surfingowej, albo zanurzyć się w czarujących głębinach Morskiego Parku Narodowego „Wyspy Toskańskie”. Koniecznie należy odwiedzić również niezwykle interesujący Park Minerałów, to materiał zawarty pomiędzy historią i siłą wyrazu, oraz Parco delle Terme di San Giovanni, aby odkryć tu tradycję komfortu zdrowia w jednym z najstarszych w Europie centrów termalnych.
Krystalicznie czyste morze obramowane zatoczkami i małymi portami, biegnące w dal kamienne i piaszczyste plaże, urocze laski sosnowe przywołujące wyobraźnią antyczny lud. Oto Wybrzeże Etrusków, pomiędzy Versilią i Maremmą, doskonałe miejsce do życia na sposób toskański w jak najlepszym wydaniu, pośród tras, na których zbiega się naturą z historią, między morzem i wzgórzami. Z Livorno, antycznego portu ufortyfikowanego w XVI wieku, ze wspaniałymi, imponującymi bastionami bierze swój początek Viale Italia, historyczna trasa łącząca miasto z osadą Antignano. Przy drodze znajduje się Taras Mascagniego, najlepsze miejsce do podziwiania panoramy, która rozpościera sie od wysp Archipelagu Toskańskiego po Korsykę. Wspiąwszy się na Romito, różową skałę niezwykle rzadkiej piękności, docieramy do Quercianella, miejscowości zanurzonej w ciszy sosnowego lasu i wśród zapachów makii śródziemnomorskiej.
Trasa wiedzie następnie w stronę Castiglioncello, charakterystycznej osady pochodzenia etruskiego dominującej nad małym urokliwym przylądkiem: bujne sosnowe laski i krystaliczne morze odznaczone europejską Błękitną Flagą czynią z niej prawdziwą „Perłę Morza Tyrreńskiego”. Obfite w zieleń sosnowe laski ciągną się aż do Rosignano Marittimo i Vada, miejscowości słynnych z niespotykanie białych plaż, jakby o posmaku Karaibów. I wciąż połacie sosnowych lasków, aż do Cecina, z jej charakterystycznym nabrzeżem, gdzie wśród bogato wyposażonych zakładów kąpielowych i dzikich plaż morze jest bardziej dostępne. Aby zrobić przerwę w obcowaniu z wybrzeżem, można pojechać do Bolgheri i podziwiać cyprysy opiewane przez Carducciego w „Davanti a San Guido”.
Z San Vincenzo wstępuje się do wnętrza Wybrzeża Etrusków, magiczna i niezwykła atmosfera rozpoczyna się od dzikiego Parco di Rimigliano, w którym kwitnie lilia morska i gdzie sosny, wiecznie zielone dęby i drzewa korkowe docierają do samej plaży. Wybrzeże kończy się w Baratti, w uroczej małej zatoczce ze złotą plażą podkreśloną przylądkiem Populonia. Tu bierze początek ścieżka do Buca delle Fate, przyjemnej zatoki, która wzięła swoją nazwę od etruskich grobów rozsianych wśród skał (cały teren jest dzisiaj etruskim parkiem archeologicznym). Zatrzymajcie się na dłuższą chwilę na szczycie wzniesienia, pejzaż jest naprawdę niezapomniany.
Otoczona pięknymi do dzisiaj prawie nienaruszonymi XV wiecznymi mury, które Burbonowie przekształcili w zadrzewioną uroczą aleję, Lukka emanuje szczególną atmosferą, intymną i wzruszającą zarazem, serdeczną i dumną, nasyconą antyczną i najnowszą historią jedynego miasta-państwa Toskanii niezależnego aż do 1847 roku. W sercu średniowiecznego centrum skupione są pomniki sztuki i historii, znakomite świadectwo znaczenia tego miasta na przestrzeni wieków: Amfiteatr Rzymski, który dzisiaj określa piękny Plac Amfiteatru, Katedra romańska św. Marcina, wspaniały skarbiec ważnych dzieł średniowiecza i renesansu, wśród których znajduje się zachwycający grobowiec Ilarii del Carretto;oryginalna Wieża Guinigów (władców Lukki), niepowtarzalna budowla, ukoronowana przez drzewo dębu wiecznie zielonego, a także Villa Bottini lub Buovisi ze wspaniałym ogrodem posągów i alej z XVI wieku, odnowionym w wieku XIX. Lukka chlubi się również ważnymi tradycjami muzycznymi, była miejscem narodzin wielu słynnych muzyków, spośród których wymieniamy Giacomo Pucciniego, największego kompozytora oper z przełomu XIX i XX wieku, w jego domu mieści się dzisiaj ośrodek badań i muzeum.
Tuż za miastem wznoszące się stopniowo łagodne wzgórza przechodzą w majestatyczne góry w Garfagnana wśród dolin przecinanych rzeką Serchio, która rozlewa się w przejrzyste jeziora, odbijająjące w swoich wodnych lustrach malownicze osady; rzeka spływa następnie na równinę Lukki i dociera do morza w okolicach Versilii. Tutaj od Forte dei Marmi do Viareggio rozciągają się piękne i starannie zagospodarowane plaże, ożywione gwarnymi, modnymi ośrodkami kąpielowymi, ale również parkami przyrodniczymi i nieskażonymi oazami: Lukka i jej okolice nie mogą nie zachwycić !
Pejzaż, który potrzebuje niewielu kilometrów, aby od poziomu morza przeistoczyć się w góry ze szczytami osiągającymi niemal 2000 metrów wysokości: od plaży Versilii po wzgórza Lunigiany, do Alp Apuańskich, wśród naturalnej i zachwycającej scenerii spotykają się ze sobą nadmorskie osady, miasta sztuki, romańskie kościoły, antyczne zamki, kamieniołomy marmuru przechodzące w parki przyrodnicze, które zazdrośnie strzegą rzadkiej flory i fauny, a w tle jest zawsze morze, po najdalszy horyzont. Terytorium Massy jest w swym charakterze niezwykle unikalne, ścieżki kręcą się wśród miasteczek, począwszy od Massy, której renesansowy zamek Cybo Malaspina dominuje do dzisiaj nad miastem i od Carrary, miasta marmuru, nad którym góruje inny XVI wieczny zamek Cybo Malaspina, poprzez romańską Katedrę całą w marmurach apuańskich i szczególnie charakterystyczną dla miasta Via Santa Maria, przy której, pod numerem 14, mieszkał Petrarka; i po drodze muzeum marmuru; wędrówka dobiega końca w Pontremoli w urokliwej średniowiecznej osadzie „Bramie Apeninów” na Via Francigena.
Następnie kierujemy się do kamieniołomów słynnego i najcenniejszego marmuru, szczególnie ulubionego przez Michała Anioła. Z powodów bezpieczeństwa wstęp do kamieniołomów nie jest możliwy, za wyjątkiem specjalnych wydarzeń lub pokazów, ale z różnych punktów widokowych przy drodze można podziwiać fascynujący pejzaż stworzony przez dawnych górników. Obowiązkowo należy zatrzymać się w miejscowości Colonnata, aby skosztować słynnego Lardo, antycznej potrawy górników, delicji otrzymywanej dzięki konserwowaniu w jamach marmurowych, na warstwie soli, aromatyzowanych czosnkiem, szałwią i rozmarynem wielkich płatów słoniny.
Piazza del Campo to plac niezwykle piękny: Katedra, Baptysterium, Krzywa Wieża i Camposanto są jak wspaniałe hafty z białego marmuru, harmonijny rysunek umieszczony pomiędzy niebem i ziemią, zetknięcie się wiary z bogactwem, którego przysporzyła Republika Morska, najsilniejsza na morzu Tyrreńskim pomiędzy XI i XV wiekiem: warto bez wątpienia odbyć tę podróż, aby nie pozostawić niepoznanym niezwykłego powabu zamkniętego w sercu Pizy. Tuż za miastem czeka na Was Tenuta di San Rossore, miejsce łowów Medyceuszy w XVI wieku, letnia rezydencja dynastii sabaudzkiej i Prezydenta Republiki, obecnie wspaniały park będący integralną częścią Parku Regionalnego Migliarino, San Rossore, Massaciuccoli, który roztacza się na przestrzeni 30 km wzdłuż wybrzeża i stałego lądu, można zwiedzać go pieszo, rowerem lub powozem.
Bardziej na południe kolejne zachwycające miasto: Volterra wznosi się na wzgórzu i dominuje nad niekiedy surowym krajobrazem, w kolorach żółtym i ochry, stworzonych przez zatoczki i gliniaste pagórki, albo intensywnie zielonym zielenią dębowych lasów, winnic i oliwnych gajów. Jest bardzo stara, w IV wieku p. n. e. a.otoczona już była murami długimi na siedem kilometrów, wzniesionymi przez pracowitych Etrusków, dotrwała do dzisiaj, zachowując średniowieczne rysy surowych placów i wież, zachwycające renesansowe pałacyki z niezwykle interesującymi muzeami i warsztaty rzemieślnicze kontunuujące sztukę obróbki alabastru. Plac Przeorów, prawie nietknięty przez mijający czas, Teatr Rzymski z I wieku p. n. e. , siedemnastowieczny Pałac Inghirami i renesansowy Pałac Minucci (dzisiaj Solaini), Pinakoteka Miejska Volterry, gdzie można podziwiać Złożenie do grobu pędzla Rosso Fiorentino, arcydzieło Manieryzmu: niczego absolutnie nie powinno się pominąć.
W sercu Toskanii, pomiędzy wzgórzami produkującymi najlepsze wina (Chianti Montalbano DOCG) i cenne gatunki oliwy z oliwek (extravergine Montalbano IGP) i na stokach gór wznoszących się na wysokość 2000 metrów, pomiędzy obszarami Cimone i Abetone, pokrytych zimą śniegiem (50 kilometrów tras dla miłośników nart!) poprzecinanych ścieżkami dla amatorów letniego trekkingu, odkrywających przy okazji florę i faunę Apeninów Toskańsko Emiliańskich, Pistoia jest uroczą stolicą terytorium, które ma do zaoferowania regenerację i zdrowie w uzdrowiskach Montecatini i Monsumanno, bajkę i poezję w Collodi, krainie Pinokia z jej Parco dei Balocchi, artystyczne wrażenia odbierane podczas obcowania wśród starych osad i współczesnych dzieł w plenerze, zanurzonych w chronionej obfitości Rezerwatu Przyrody Bagien Fucecchio.
Na trasie zwiedzania nie można pominąć: w Pistoi Placu Katedralnego obramowanego dwubarwnymi Katedrą i Baptysterium oraz przepięknym Pałacem Biskupim, Ratusza i gmachu Sądu, w Collodi bajkowego Parku Pinokia, w San Marcello Pistoiese Obserwatorium Astronomicznego, w którym fascynującej obserwacji nieba nie zakłócają żadne dźwięki, światła lub zanieczyszczone środowisko, w Mammiano Basso, Mostu wiszącego nad strumieniem Lima: długim na 220 metrów i wysokim na 40 metrów w najwyższym punkcie, jednym z najdłuższych mostów dla pieszych na świecie.
Na skraju regionu Emilia Romagna, od zielonych lasów doliny Val Bisenzio do równiny pomiędzy Florencją a Pistoią, wznosząc się na zboczach łagodnych wzgórz Montalbano pomiędzy winnicami, gajami oliwnymi i renesansowymi willami, miejscowości wokół Prato łączą przyrodę ze sztuką, począwszy od najstarszej aż po współczesną, w oryginalnej mieszance tradycji i nowoczesności. Prato stanowi niezwykle interesującą wycieczkę historyczną, która zaczyna się w średniowieczu mając na trasie Castello dell'Imperatore, romańską Katedrę św. Stefana, katedrę miejską i piękny Pałacem Sprawiedliwości, przemierza renesans ze wspaniałym kościołem Santa Maria delle Carceri, następnie poprzez wiek XVII i neoklasycyzm z jego Fontanną małego Bachusa i Teatrem Metastasio dociera do Awangardy reprezentowanej przez Centrum Sztuki Współczesnej „Luigi Pecci”, miejsce o sławie międzynarodowej dzięki swoim dzisiejszym tendencjom artystycznym. Prawdziwymi perłami sztuki, historii i pejzażu są miejscowości Poggio a Caiano i Carmignano, uwielbiane przez Medyceuszy Wawrzyńca i Ferdynanda, którzy pozostawili tam po sobie wspaniałe wiejskie posiadłości znane jako „Villa Ambra” i „La Ferdinanda”. Nie można nie zobaczyć w kościele parafialnym San Michele w Carmignano Nawiedzenia, niezwykłego fresku z późnego renesansu autorstwa Pontormo.
Ziemia palio i kolorów, win i dostatniego życia, sztuki i wzgórz, Chianti i oliwek. Niewystarczające są słowa na opisanie piękna, atmosfery i uroku tych miejsc. Wyjątkowe nawet wśród najpiękniejszych w świecie, oferują sugestywną poetyczną scenerię, którą można zachwycać się i ze szczytów wzgórz, i spacerując uliczkami osady, i z wieży średniowiecznej, albo degustując kieliszek wina i rozsmakowując się w delicjach z wyśmienitego stołu. Siena miasto sztuki, Siena i Chianti, Siena i le Crete, Siena i Terme, Siena i San Galgano: serpentyny ścieżek przecinają wzgórza, na których można zanurzyć się w wizji innych czasów, odkryć wciąż pielęgnowane tradycje, przeżyć wspaniałe doświadczenia podróży do tego zakątka Toskanii. Oczekujemy Was...
